Metabolomika w medycynie: perspektywy i oczekiwania - prof. dr hab. Wojciech Barg oraz prof. dr hab. Piotr Młynarz. 2026.03.30

Wprowadzenie do spotkania

Z przyjemnością zapraszamy na spotkanie w ramach Wszechnicy Rotariańskiej, które odbędzie się w dniu 30 marca 2026 roku o godzinie 19:00.

Tym razem naszymi gośćmi będą wybitni eksperci: prof. dr hab. Piotr Młynarz, ekspert w zakresie metabolomiki opartej na spektroskopii NMR, Prorektor Politechniki Wrocławskiej ds. Organizacji oraz Infrastruktury, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Metabolomicznego. oraz Prof. dr hab. Wojciech Barg wrocławski klinicysta, który w obszarze metabolomiki. Prelekcja będzie koncentrować się na innowacyjnym temacie, jakim jest:

Metabolomika w medycynie - perspektywy i oczekiwania

Prof. dr hab. Piotr Młynarz to ekspert w dziedzinie metabolomiki wykorzystującej spektroskopię NMR (jądrowy rezonans magnetyczny) i spektrometrię mas (MS), łączonych z bioinformatyką i chemometrią do analizy złożonych danych biologicznych. Jego badania obejmują wczesną diagnostykę chorób cywilizacyjnych (m.in. nowotworów, chorób zapalnych i neurologicznych), analizę oporności mikroorganizmów na leki, wpływ diety na metabolizm oraz metabolomikę płynów ustrojowych, w tym w ciąży. Pełni funkcje prorektora Politechniki Wrocławskiej, wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Metabolomicznego oraz lidera zespołu badawczego. Aktywnie rozwija zastosowania metabolomiki w biznesie i medycynie spersonalizowanej.

Prof. dr hab. Wojciech Barg to klinicysta (alergolog, pulmonolog, internista), łączący praktykę medyczną z metabolomiką we współpracy z zespołem prof. Młynarza. Był kierownikiem Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii UM we Wrocławiu. W badaniach koncentruje się na diagnostyce chorób układu oddechowego (POChP, rak płuca), poszukiwaniu biomarkerów w surowicy i wydychanym powietrzu oraz interpretacji wyników analitycznych w kontekście klinicznym. Stanowi kluczowe ogniwo łączące chemię analityczną z praktyką lekarską.

Współpraca obu naukowców jest przykładem efektywnej metabolomiki klinicznej w Polsce. Ich projekty koncentrują się na wdrażaniu zaawansowanej analityki do diagnostyki pacjenta. Główne obszary to diagnostyka chorób płuc, alergologia i astma oraz analiza płynów ustrojowych (surowica, mocz, kondensat powietrza wydychanego) z użyciem NMR.

Znaczenie tej współpracy wynika z połączenia technologii i wiedzy klinicznej, co umożliwia rozwój medycyny personalizowanej – dopasowania terapii do indywidualnego profilu metabolicznego pacjenta. Wyniki badań publikowane są w renomowanych czasopismach (m.in. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, Metabolomics), wzmacniając pozycję Wrocławia jako ośrodka metabolomiki.

Przykładowe publikacje obejmują m.in. różnicowanie raka płuca i POChP na podstawie profili metabolicznych, integrację danych z różnych płynów ustrojowych oraz zastosowanie nieinwazyjnych metod diagnostycznych. Badania realizowane są we współpracy z interdyscyplinarnym zespołem naukowym.

prof. dr hab. Piotr Młynarz

• Specjalizacja: Ekspert w zakresie metabolomiki opartej na spektroskopii NMR (jądrowy rezonans magnetyczny) oraz spektrometrii mas (MS). Łączy te techniki z bioinformatyką i chemometrią do analizy złożonych danych biologicznych.

• Obszary badań:

  • Diagnostyka medyczna: Wczesne wykrywanie chorób cywilizacyjnych, w tym nowotworów (np. tarczycy, płuc), chorób zapalnych oraz neurologicznych (np. choroba Parkinsona).

  • Mikrobiologia: Badanie mechanizmów oporności bakterii (np. Pseudomonas aeruginosa) i grzybów na leki.

  • Żywność i dieta: Analiza wpływu diety na metabolizm człowieka oraz autentykacja produktów spożywczych.

  • Inne: Metabolomika płynu owodniowego i osocza w trakcie ciąży.

• Pełnione funkcje:

  • Prorektor Politechniki Wrocławskiej ds. Organizacji oraz Infrastruktury

  • Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Metabolomicznego.

  • Członek Rady Naukowej Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN.

  • Lider zespołu badawczego Metabolism Research and Analytical Solutions na Politechnice Wrocławskiej.

Profesor aktywnie promuje wykorzystanie metabolomiki w biznesie i medycynie spersonalizowanej, współpracując z licznymi ośrodkami krajowymi i zagranicznymi (np. we Florencji czy Sienie).

prof. dr hab. Wojciech Barg

wrocławski klinicysta, który w obszarze metabolomiki współpracuje głównie z zespołem prof. Piotra Młynarza, łącząc wiedzę medyczną z zaawansowaną analityką chemiczną.

Jest on przede wszystkim lekarzem specjalistą (alergologiem, pulmonologiem oraz internistą). Był kierownikiem Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Jego rola w metabolomice obejmuje:

• Zastosowania kliniczne: Prof. Barg zajmuje się wykorzystaniem metabolomiki w diagnostyce chorób układu oddechowego. Jest współautorem prac naukowych dotyczących m.in. zastosowania metabolomiki w diagnostyce POChP (Przewlekłej Obturacyjnej Choroby Płuc) oraz raka płuca.

• Poszukiwanie biomarkerów: W swoich badaniach dąży do znalezienia specyficznych profili metabolicznych w surowicy lub wydychanym powietrzu, które pozwalałyby na wcześniejsze i dokładniejsze wykrywanie chorób płuc oraz różnicowanie ich stadiów.

• Współpraca interdyscyplinarna: Stanowi "most" między światem chemii analitycznej a praktyką lekarską. Dzięki jego współpracy z Politechniką Wrocławską wyniki analiz metabolomicznych mogą być interpretowane w kontekście konkretnych objawów i stanów pacjentów.

W praktyce lekarskiej prof. Barg przyjmuje pacjentów we Wrocławiu, koncentrując się na leczeniu astmy, alergii oraz trudnych przypadków pulmonologicznych, często implementując najnowsze osiągnięcia nauki w proces terapeutyczny.

Współpraca:

prof. Piotra Młynarza (chemika z Politechniki Wrocławskiej) i prof. Wojciecha Barga (lekarza) to jeden z najważniejszych przykładów interdyscyplinarnej metabolomiki klinicznej w Polsce.

Ich wspólne projekty koncentrują się na przeniesieniu zaawansowanej analityki chemicznej bezpośrednio do diagnostyki przy łóżku pacjenta.

Główne obszary wspólnych badań:

• Diagnostyka chorób płuc: Zespół bada profile metaboliczne pacjentów cierpiących na POChP (Przewlekłą Obturacyjną Chorobę Płuc) oraz raka płuca. Celem jest znalezienie biomarkerów w surowicy krwi, które pozwolą na wczesne wykrycie nowotworu lub przewidzenie zaostrzeń choroby.

• Alergologia i Astma: Wykorzystują metabolomikę do lepszego zrozumienia mechanizmów zapalnych w drogach oddechowych, co ma prowadzić do bardziej precyzyjnego (personalizowanego) leczenia alergii.

• Metabolomika płynów ustrojowych: Wspólnie analizują zmiany w składzie chemicznym surowicy, moczu czy kondensatu powietrza wydychanego przy użyciu techniki NMR (jądrowego rezonansu magnetycznego).

Dlaczego ta współpraca jest istotna?

1. Połączenie kompetencji: Prof. Młynarz dostarcza technologię (NMR) i metody statystyczne (chemometrię), a prof. Barg zapewnia wiedzę medyczną, dostęp do pacjentów i interpretację wyników w kontekście klinicznym.

2. Medycyna Personalizowana: Ich badania dążą do tego, aby zamiast standardowego leczenia "dla każdego", dobierać terapię na podstawie unikalnego profilu chemicznego organizmu konkretnego pacjenta.

3. Publikacje: Są współautorami licznych prac w prestiżowych czasopismach naukowych (np. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis czy Metabolomics), które promują Wrocław jako silny ośrodek nauk metabolomicznych.

W praktyce oznacza to, że próbki pobrane od pacjentów prof. Barga trafiają do laboratoriów prof. Młynarza, gdzie są "skanowane" w poszukiwaniu chemicznych śladów choroby

Współpraca prof. Piotra Młynarza (Politechnika Wrocławska) i prof. Wojciech Barga (Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu) zaowocował szeregiem istotnych publikacji naukowych, koncentrujących się głównie na zastosowaniu metabolomiki NMR w diagnostyce chorób układu oddechowego.

Wybrane publikacje naukowe:

• Metabolomics provide new insights on lung cancer staging and discrimination from chronic obstructive pulmonary disease (2014) – Praca opublikowana w Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, dotycząca różnicowania raka płuca od POChP za pomocą profilowania metabolicznego surowicy.

• Fusion of the 1H NMR data of serum, urine and exhaled breath condensate in order to discriminate chronic obstructive pulmonary disease and obstructive sleep apnea syndrome (2015) – Badanie opublikowane w czasopiśmie Metabolomics, analizujące połączenie danych z różnych płynów ustrojowych w celu diagnozowania POChP i bezdechu sennego.

• 1H NMR metabolomics analysis of exhaled breath condensate in patients with chronic obstructive pulmonary disease and metastatic lung cancer (2015) – Analiza kondensatu powietrza wydychanego jako nieinwazyjnej metody monitorowania raka płuca i POChP.

• Metody metabolomiczne jako nowe narzędzie diagnostyki przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (2011) – Artykuł przeglądowy w języku polskim, przybliżający potencjał metabolomiki w pulmonologii.

• Is metabolomics the diagnostic tool for medical diagnostics of cancer? An example based on lung and breast cancer (2018) – Rozdział w monografii omawiający praktyczne aspekty wykorzystania metabolomiki w diagnostyce onkologicznej.

Większość tych prac powstała w ramach szerokiego zespołu badawczego, w skład którego wchodzili również tacy naukowcy jak prof. Renata Jankowska, dr Stanisław Deja czy dr Adam Ząbek.